Kâr Marjı Nasıl Hesaplanır? Marj ile Kârlılık Arasındaki Fark

"Maliyetin üzerine %50 koyuyorum" diyen bir satıcı, %50 kâr marjıyla çalıştığını sanır. Oysa gerçek marjı %33'tür. Bu karışıklık, fiyatlandırmada en sık ve en pahalı hatalardan biridir.

İki farklı oran, iki farklı payda

Aradaki fark tek bir noktadan doğar: kârı neye böldüğünüz.

Kâr marjı, kârı satış fiyatına böler:

Kâr marjı = (Satış − Maliyet) ÷ Satış × 100

Kârlılık (markup), kârı maliyete böler:

Kârlılık = (Satış − Maliyet) ÷ Maliyet × 100

750 TL maliyetli, 1.000 TL'ye satılan bir üründe kâr 250 TL'dir:

• Kâr marjı: 250 ÷ 1.000 = %25
• Kârlılık: 250 ÷ 750 = %33,3

Aynı ürün, aynı kâr — iki farklı yüzde. Hangisini konuştuğunuzu bilmeden yapılan karşılaştırmalar yanıltıcıdır.

Dönüşüm tablosu

Maliyet üzerine eklediğiniz oranın gerçek marj karşılığı:

• Maliyete %10 ekleme → marj %9,1
• Maliyete %25 ekleme → marj %20
• Maliyete %50 ekleme → marj %33,3
• Maliyete %100 ekleme → marj %50
• Maliyete %150 ekleme → marj %60

Görüldüğü gibi marj hiçbir zaman %100'e ulaşamaz; satış fiyatının tamamı kâr olamayacağı için matematiksel üst sınırı vardır. Kârlılıkta ise sınır yoktur.

Hedef marja göre satış fiyatı belirleme

Fiyatlandırmada asıl ihtiyacınız olan yön budur: belirli bir marjı tutturmak için satış fiyatı ne olmalı?

Satış fiyatı = Maliyet ÷ (1 − Hedef marj)

750 TL maliyetli üründe %35 marj hedefliyorsanız:

750 ÷ (1 − 0,35) = 750 ÷ 0,65 = 1.153,85 TL

Yaygın hata, 750 × 1,35 = 1.012,50 TL hesaplamaktır. Bu fiyat size %35 değil, yalnızca %25,9 marj verir — hedefin yaklaşık dokuz puan altında.

E-ticarette komisyonu unutmayın

Pazaryerlerinde satış yapıyorsanız marj hesabınız komisyondan önce değil, sonra yapılmalıdır. Komisyon satış fiyatı üzerinden alındığı için doğrudan marjınızı düşürür.

1.000 TL'ye sattığınız, 750 TL maliyetli üründe %15 pazaryeri komisyonu varsa:

1. Komisyon: 1.000 × 0,15 = 150 TL
2. Net tahsilat: 1.000 − 150 = 850 TL
3. Gerçek kâr: 850 − 750 = 100 TL
4. Gerçek marj: 100 ÷ 1.000 = %10

Komisyonu hesaba katmadan %25 marjla çalıştığınızı sanırken gerçekte %10 marjdasınız. Kargo, iade ve paketleme maliyetlerini de eklediğinizde marj kolayca sıfıra yaklaşabilir.

Komisyon sonrası hedef marjı tutturmak için satış fiyatını şöyle bulursunuz:

Satış fiyatı = Maliyet ÷ (1 − Hedef marj − Komisyon oranı)

%25 marj ve %15 komisyon için: 750 ÷ (1 − 0,25 − 0,15) = 750 ÷ 0,60 = 1.250 TL

KDV'yi marja karıştırmayın

Kâr marjı KDV hariç tutarlar üzerinden hesaplanmalıdır. KDV sizin geliriniz değil, devlet adına tahsil ettiğiniz bir vergidir; marja dahil edildiğinde kârlılığınızı olduğundan yüksek gösterir. KDV hesaplama aracıyla tutarları hızlıca ayırabilirsiniz.

Brüt marj, net marj, faaliyet marjı

Kâr marjı denince genellikle brüt marj kastedilir: yalnızca satılan malın maliyeti düşülür.

• Brüt kâr marjı: (Hasılat − Satılan Malın Maliyeti) ÷ Hasılat
• Faaliyet kâr marjı: Faaliyet giderleri de düşülür (kira, personel, pazarlama)
• Net kâr marjı: Faiz ve vergi de düşülür — cebe kalan gerçek oran

Ürün fiyatlandırırken brüt marja bakarsınız; işletmenin sağlığını değerlendirirken net marja.

Sık sorulanlar

İyi bir kâr marjı yüzde kaçtır?
Sektöre göre büyük fark gösterir. Gıda perakendesinde brüt marj %20–30 bandındayken, yazılım ve hizmette %70'in üzerine çıkabilir. Kendi sektör ortalamanızla karşılaştırın.

İskonto marjı nasıl etkiler?
Satış fiyatındaki %10'luk bir indirim, marjı 10 puandan çok daha fazla düşürebilir. %25 marjla çalışan bir üründe %10 indirim, marjı %16,7'ye indirir — kârın üçte biri gider.

Kâr marjı hesaplama aracımızda maliyet ve satış fiyatını girdiğinizde marj ile kârlılığı birlikte görür, hedef marj için gereken satış fiyatını da hesaplayabilirsiniz.